Chuyện cây lúa và người nông dân ở Kiên Giang

NCHMF NEWS - Nông dân tỉnh Kiên Giang vừa thu hoạch xong vụ mùa và vụ đông xuân (2016-2017). Dịch bệnh và thời tiết bất lợi đã làm năng suất cả hai vụ lúa giảm khoảng 1 tấn/ha, sản lượng toàn tỉnh “hụt” so kế hoạch hơn 400.000 tấn. Với năng suất này, thì mục tiêu bảo đảm lợi nhuận cho nông dân tối thiếu 30% vẫn đạt yêu cầu, nhưng đi vào làm “phép tính kinh tế” ở những nơi có mô hình sản xuất tối ưu nhất, thì đáp số chưa thể hài lòng.

Ấp Phú Hòa, xã Tân Hội, huyện Tân Hiệp, nơi đang sở hữu một nền nông nghiệp thuộc hàng tốt nhất tỉnh Kiên Giang. Hè thu là vụ thứ hai, nông dân Phú Hòa tham gia thực hiện mô hình “Cánh đồng lớn”, được Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Kiên Giang (Kigimex) bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường tại cùng thời điểm từ 30 đến 50 đồng/kg. Theo anh Nguyễn Văn Huỳnh, toàn ấp Phú Hòa có 613 ha đất trồng lúa, có 300 ha của 240 hộ tham gia “cánh đồng lớn”.

Ngay vụ đầu (đông xuân), cây lúa đã gặp “dịch muỗi hành”, năng suất sụt giảm đáng kể. “Hằng năm, năng suất vụ đông xuân khoảng 7,6 tấn/ha, nhưng những hộ bị dịch bệnh nặng thu hoạch chỉ đạt 5 đến 6 tấn/ha”, anh Nguyễn Văn Huỳnh nói. Theo tính toán của nông dân Phú Hòa, chi phí cho mỗi ha trong “cánh đồng lớn” khoảng 15,6 triệu đồng, thấp hơn khoảng 1 triệu đồng/ha so với ngoài mô hình. Nếu như năng suất lúa đạt 7,6 tấn/ha, giá bán 5.650 đồng/kg, tổng thu nhập hơn 43 triệu đồng/ha, lợi nhuận khoảng 28 triệu đồng/ha (khoảng 60%), cao hơn ngoài mô hình khoảng 2,4 triệu đồng/ha. Tuy nhiên, nếu năng suất là 6 tấn/ha, hoặc 5 tấn/ha, thì lợi nhuận sẽ là 18,3 triệu đồng/ha và 12,65 triệu đồng/ha, đều hơn mức 30%.

Nông dân Đặng Văn Sỹ Em cho biết, gia đình anh tham gia “cánh đồng lớn” với 6 ha đất, trong đó đất nhà 5 ha, đất thuê 1 ha. “Tôi thu hoạch năng suất bình quân khoảng 7 tấn/ha, lợi nhuận từ 5 ha đất nhà khoảng 100 triệu. Còn 1 ha đất thuê chỉ mong hòa vốn, bởi giá thuê đất 25 triệu đồng/ha, lời không là vụ hè thu, nhưng tình hình này khó mong”, anh Sỹ Em than.

Tương tự, một xã viên khác là anh Văn Khả, gia đình tham gia “cánh đồng lớn” 5 ha, có 2 ha đất thuê. “Đất của tôi bị “dịch muỗi hành” tương đối nặng, nên năng suất bết hơn. 2 ha đất thuê, phải bù lỗ, còn 3 ha đất nhà lãi khoảng 50 triệu đồng”, anh Khả nói. Nếu nhìn vào mức lợi nhuận của hộ anh Khả 50 triệu đồng/vụ, anh Sỹ Em 100 triệu đồng/vụ là nhiều so với thu nhập của một hộ nông dân nông thôn. Tuy nhiên, ở Kiên Giang những nông hộ có số đất từ 5 đến 6 ha như anh Khả, anh Sỹ Em thì rất ít. Tính quân bình tại “cánh đồng lớn” ấp Phú Hòa, mỗi hộ là 1,25 ha, bằng 12,5 công tầm nhỏ (công tầm nhỏ 1.000 m2, công tầm lớn 1.300 m2). Nếu tính năng suất cao nhất vụ đông xuân là 7,6 tấn/ha, lợi nhuận của mỗi gia đình gần 30 triệu đồng, còn năng suất 5 tấn/ha, thì lợi nhuận khoảng 15 triệu đồng. Nếu giá trị một ha đất bình quân 400 triệu đồng, cộng vốn liếng đầu tư hai vụ khoảng 70 triệu đồng làm ra mức lãi 45 triệu đồng/năm (hai vụ) chỉ tạm ổn. Còn thất mùa lợi nhuận chỉ đạt mức 20 triệu đồng/năm là quá kém!

Ông Nguyễn Văn Cạy, Bí thư Chi bộ ấp Phú Hòa cho biết, nếu sống được từ nghề trồng lúa, một gia đình bốn người phải có một ha đất. Nhưng thực tế ở Phú Hòa một gia đình thường từ bốn đến sáu thành viên, nhưng số hộ có hơn một ha đất không nhiều. “300 ha trong “cánh đồng lớn” có hơn 50 ha xã viên thuê lại của những nông dân khác. Những hộ có vài công, họ không canh tác mà cho thuê. Rảnh tay, bà con lên các thành phố lớn lao động, thu nhập chắc ăn, tính ra cao hơn nhiều so với làm lúa. Số người ở ấp này đi lao động xa rất nhiều, nhiều hộ đi cả gia đình. Tính lợi nhuận một ha đất/năm, chỉ bằng tiền công của một lao động với mức lương 4 triệu đồng/tháng”, ông Cạy nêu thực tế.

Tình hình sản xuất ở Hợp tác xã nông nghiệp Hòa Thuận, ấp An Hòa, xã Định An, huyện Gò Quao, nơi người dân tộc Khmer chiếm đa số còn khó khăn hơn. Vụ đông xuân vừa qua, Hòa Thuận có 120 ha của 197 hộ dân tham gia thực hiện mô hình “cánh đồng lớn”, được doanh nghiệp tư nhân Ngô Hữu Phát bao tiêu sản phẩm. Nhìn vào diện tích đất và số hộ sở hữu chưa tính phần đất thuê, cho thấy số đất của từng hộ dân là nhỏ lẻ.

Doanh nghiệp đưa ghe đến mua lúa cho nông dân Phú Hòa.

Ông Danh Tích, “quyền” Giám đốc Hợp tác xã Hòa Thuận bộc bạch: “Hộ nhiều đất nhất trong HTX có 32 công (3,2 ha), còn hộ ít đất nhất chỉ hai công. Vụ đông xuân qua, cây lúa gặp “dịch muỗi hành” nên năng suất bình quân chỉ đạt 6 tấn/ha, chứ thường phải vô tấn (1 tấn/công tấm lớn). Nhưng do hợp đồng bán lúa cho doanh nghiệp là giá chết, nên vụ vừa qua bán thấp hơn giá thị trường 400 đồng/kg. Nông dân thất thu nhiều”.

Được biết, các doanh nghiệp khi ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với nông dân, riêng về giá đã có nhiều cách như: Giá thị trường, ấn định mức giá chết, hoặc định ra mức giá sàn. Nếu hợp đồng ký kết mua bán theo giá thị trường, doanh nghiệp sẽ mua cao hơn tại thời điểm thu mua 50 đồng/kg. Còn hợp đồng khi ấn định giá chết đến khi thu hoạch “lời ăn, lỗ chịu”. Nếu hợp đồng mua bán định một mức giá tương đối, đến thời điểm thu hoạch lúa sẽ căn cứ vào giá thị trường, mức chênh lệnh cao thấp sẽ chia hai.

Vụ đông xuân qua, HTX Hòa Thuận ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp tư nhân Ngô Hữu Phát với giá chết 5.200 đồng/kg, nhưng khi thu hoạch giá thị trường lên đến 5.650 đồng/kg, doanh nghiệp đồng ý thu mua 5.250 đồng/kg. Do giá thu mua chênh lệch với giá thị trường đến 400 đồng/kg, một vài nông dân đã “bẻ kèo” không chịu bán lúa, hoặc chỉ bán một phần, dẫn đến sự nghi kỵ giữa doanh nghiệp và nông dân.

Nông dân xác nhận, khi tham gia sản xuất theo mô hình “cánh đồng lớn” bà con được nhiều cái lợi như: Được tập huấn khoa học kỹ thuật, giảm chi phí sản xuất, giảm lượng hóa chất tác động vào cây lúa, được doanh nghiệp hỗ trợ một phần vào đầu vụ và cuối vụ... Điều quan trọng nhất, nếu sản phẩm sau khi thu hoạch được doanh nghiệp thu mua ngay tại ruộng là tuyệt vời.

Tuy nhiên, một vài nông dân cho rằng, lợi không đáng kể khi mỗi hộ gia đình chỉ vài công ruộng, nên nhiều người chọn giải pháp cho thuê đất, đi làm thuê. Trong khi người đi thuê đất chỉ lãi chút đỉnh nếu mùa vụ thuận lợi, còn khó khăn coi như lâm nợ. “Gia đình tôi có 1,5 ha đất nhưng làm ruộng chỉ là nghề phụ, bởi thu nhập không bằng một con heo nọc (heo phối giống). Vụ vừa rồi trừ chi phí lãi chỉ hơn 10 triệu đồng, trong khi một con heo nọc kiếm về khoảng 6 triệu đồng/tháng sau khi đã trừ chi phí”, nông dân Huỳnh Minh Thành ngụ ấp Hòa An so sánh.

Theo ông Đỗ Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) tỉnh Kiên Giang, vụ đông xuân 2016-2017, toàn tỉnh Kiên Giang xây dựng được 81 “cánh đồng lớn”, tổng diện tích tham gia 17.448 ha. Tuy nhiên, chỉ có ba cánh đồng ký kết được hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp, với khoảng 600 ha, một con số quá khiêm tốn so với khoảng 300.000 ha đất canh tác vụ này.

Không ký được hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp, chắc chắn người nông dân sẽ bị “cò lúa” và doanh nghiệp ép giá. Ông Trần Đức Mậu, Bí thư Huyện ủy Hòn Đất, huyện có sản lượng lúa lớn nhất tỉnh Kiên Giang cho biết: Vụ đông xuân này, sản lượng lúa của Hòn Đất giảm gần 300.000 tấn so với cùng kỳ. Nông dân Hòn Đất chịu thiệt hại kép: một mặt năng suất thấp do “dịch muỗi hành”, mặt khác do “cò lúa” và doanh nghiệp “đạp giò” để chèn ép giá nông dân.

Gần đây, một số nông dân ở Kiên Giang còn bị “cò lúa” kiện ra tòa vì “bẻ kèo” trong mua bán lúa. Cách đây hơn một tháng, nông dân ấp Phạm Đình Nông, xã Thạnh Hưng, huyện Giồng Riềng bị “cò lúa" tên là Mẫn ở huyện Tân Hiệp kiện ra tòa. Bởi khi ký hợp đồng, hai bên thỏa thuận mua bán lúa với giá 4.700 đồng/kg nhưng đến thời điểm thu hoạch giá lúa tăng lên 5.400 đồng/kg, người dân đề nghị tăng thêm nhưng “cò” không đồng ý nên nảy sinh tranh chấp.

Tương tự, tám hộ dân ngụ ấp Xẻo Lùng, xã Hòa Thuận, huyện Giồng Riềng phải bồi thường cho “cò lúa” tên Hoài đến từ huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang vì không bán lúa theo hợp đồng ký kết, do giá chênh lệch khi nhận cọc và khi thu hoạch. Qua các hợp đồng mua lúa giữa “cò lúa” với người nông dân thì các điều khoản chỉ ràng buộc người nông dân khi không bán lúa, còn với “cò lúa” chỉ mất cọc khi họ không mua lúa. Nhưng mỗi ha đất “cò lúa” chỉ đặt cọc hai triệu đồng, không bằng 1/10 tổng giá trị sản phẩm trên một ha đất.

Sở NN và PTNT tỉnh Kiên Giang cho biết, đến thời điểm này tỉnh Kiên Giang đã thu hoạch cơ bản xong vụ đông xuân 2016-2017, năng suất bình quân chỉ 6,16 tấn/ha, còn năng suất vụ lúa mùa chỉ đạt 3,76 tấn/ha. Tổng sản lượng lúa thu hoạch đạt khoảng 2 triệu tấn, “hụt” khoảng 400.000 tấn so kế hoạch. Từ đó, lợi nhuận của người nông dân cũng thấp đi.

Nếu như bài toán lợi nhuận được tính như ở trên, với năng suất này, bình quân vụ đông xuân nông dân Kiên Giang lãi không đến 20 triệu đồng/ha, đối với những hộ sản xuất trong mô hình “cánh đồng lớn” và chỉ khoảng 17,5 triệu đồng/ha, với những hộ sản xuất ngoài mô hình “cánh đồng lớn”. Còn với vụ mùa canh tác trên nền đất nuôi tôm lãi không đáng kể.

Để người nông dân có mức thu nhập ổn định trên diện tích đất canh tác của mình, cần phải có những mô hình mang tính đột phá hơn nữa. “Cánh đồng lớn” đã cho thấy những ưu điểm, nhưng nếu không có sự hỗ trợ mạnh từ các doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm lớn và sự đồng hành của nhà nước thì mô hình này không bền vững(!)



Bài và ảnh: VIỆT TIẾN

Đăng nhận xét

MKRdezign

{facebook#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {twitter#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {google-plus#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {pinterest#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {youtube#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {instagram#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL}

Biểu mẫu liên hệ

Tên

Email *

Thông báo *

Được tạo bởi Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget