Chuyên gia Mỹ lo 20 năm nữa vẫn chưa có COC ở Biển Đông

NCHMF NEWS - Chuyên gia Biển Đông Gregory Poling cho rằng chưa có dấu hiệu thể hiện Trung Quốc muốn đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử công bằng với ASEAN.

"Tôi hoàn toàn nghĩ rằng có rủi ro trong tiến trình đàm phán COC hiện nay. ASEAN và Trung Quốc đã bàn về nó trong 20 năm qua và tôi đồ rằng họ sẽ mất thêm 20 năm nữa", ông Gregory Poling, Giám đốc Sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á (AMTI), Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), Mỹ, trả lời câu hỏi của VnExpress trong cuộc họp báo chiều 30/1 tại Hà Nội.

Hồi giữa tháng 11 năm ngoái, các lãnh đạo ASEAN và Trung Quốc đã nhất trí bắt đầu thảo luận COC dựa trên khung mà các ngoại trưởng đã thông qua trong tháng 8/2017. Dự kiến hai bên bắt đầu đàm phán vào đầu năm nay. 

Hình ảnh căn cứ ở đá Subi trên Biển Đông do Trung Quốc xây dựng trái phép hồi tháng 4 năm ngoái. Ảnh: AFP.

Chuyên gia kỳ cựu của CSIS nhận thấy không có dấu hiệu chứng tỏ Trung Quốc đàm phán nghiêm túc một COC công bằng với ASEAN. Nếu như các nước thành viên của Hiệp hội, bao gồm cả Việt Nam theo đuổi COC, dừng những nỗ lực khác ở Biển Đông, sẵn sàng ngăn chặn các hành động gây hấn, thì Trung Quốc vẫn tiếp tục xây dựng các căn cứ quân sự, vẫn triển khai các thiết bị quân sự ở khu vực này. 

"Dần dần, Bắc Kinh sẽ giành lợi thế trước các nước cùng có yêu sách ở Biển Đông. Cuối cùng họ sẽ biến đường 9 đoạn thành hiện thực, kể cả khi không ai chấp nhận tính hợp pháp của nó", ông Poling cảnh báo.

Trước tình hình đó, chuyên gia CSIS cho rằng các nước ASEAN không nên coi COC là lựa chọn duy nhất ở Biển Đông, mà song song với nó, cần thực hiện các nỗ lực khác. Đó là chú trọng xây dựng năng lực của cảnh sát biển và hải quân, chuẩn bị sẵn để đối phó với các tình huống trên biển, khi Trung Quốc tăng cường sức mạnh với máy bay, tàu và cả lực lượng ngư dân. Các thành viên ASEAN cần đầu tư cho các mối hợp tác với các nước quan tâm đến tình hình ở Biển Đông, không chỉ là Mỹ, Australia hay Nhật Bản. 

Gregory Poling - Giám đốc Chương trình sáng kiến Minh bạch Hàng hải (AMTI), Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Mỹ.

Mặc dù không lạc quan về tiến trình COC nhưng ông Poling đánh giá các nước ASEAN không nên dừng đàm phán bộ quy tắc này, bởi vì nó vẫn có giá trị khi các nước ASEAN thảo luận với Trung Quốc về quy tắc hành xử trên biển. Các nước có yêu sách ở Biển Đông cần nhận thức rằng COC nên có phạm vi bao quát rộng hơn, để lôi kéo các nước không có quyền lợi trực tiếp tham gia. Các vấn đề nên được thảo luận là hoạt động của cảnh sát biển, quản lý nghề cá hay phát triển dầu khí. Thực tế ở Đông Nam Á có nhiều vấn đề mà không liên quan trực tiếp đến tất cả 10 thành viên như sông Mekong hay eo biển Malacca.

"Tôi cho rằng đây là lúc các nước thành viên ASEAN có yêu sách ở Biển Đông, đặc biệt là Việt Nam, Philippines, Malaysia và Indonesia bắt đầu nói về điều mình muốn ở COC, thay vì để Trung Quốc chi phối thảo luận", ông Poling nói.

Giám đốc AMTI đang có chuyến đi đến các nước ASEAN, thảo luận với các bên để thúc đẩy sáng kiến Quản lý nghề cá và hợp tác môi trường ở Biển Đông. Ông kỳ vọng kế hoạch này sẽ giúp các nước thành viên ASEAN có thoả thuận với nhau để đặt lên bàn thảo luận với Trung Quốc, chứ không phải hỏi Bắc Kinh "Các ông muốn bàn gì nào". Sau trạm dừng chân đầu tiên ở Việt Nam, ông Poling sẽ đến Jakarta, Indonesia.

Dưới đây là nội dung bài phỏng vấn bạn đọc tham khảo : 

Ông có thể chia sẻ về tiềm năng thúc đẩy đàm phán COC và giải quyết vấn đề Biển Đông giữa Trung Quốc và các quốc gia ASEAN trong năm 2018?

- Rõ ràng phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) hồi tháng 7/2016 đã ảnh hưởng nhất định tới các động thái của Trung Quốc trên Biển Đông. Tuy nhiên trong bối cảnh đó, chính quyền Philippines đã tỏ thái độ nới lỏng và Trung Quốc xem đó là cơ hội để vừa tiến lên trong mặt trận ngoại giao, đồng thời vẫn tiếp tục cải tạo và xây dựng trái phép tại các đảo đá trên Biển Đông. Do đó, những bước đi của Bắc Kinh vẫn không thể lường trước và họ vẫn có thể có động thái làm căng thẳng hơn tình hình khu vực.

Ý tưởng và nội dung của COC là rất tốt nhưng quá trình đàm phán COC vẫn còn tiềm ẩn rủi ro và mất nhiều thời gian. ASEAN nên tiếp tục giữ vững quan điểm lập trường và cần thực hiện các biện pháp song song khác trong quá trình đàm phán.

Các biện pháp song song đó là gì, thưa ông?

- Dễ thấy nhất là nâng cao năng lực các cán bộ, cơ quan thực thi pháp luật, các quốc gia ASEAN còn có thể mở rộng ra đối tác bên ngoài bên cạnh Mỹ như Nhật Bản, Australia. Bên cạnh đó, những quốc gia sát sườn và có yêu sách trên Biển Đông như Việt Nam và Philippines cần phối hợp chặt chẽ hơn nữa để câu chuyện COC thành hiện thực. Chúng tôi tin tưởng giải quyết tranh chấp lãnh thổ thực hiện song song với câu chuyện nghề cá và bảo vệ môi trường biển sẽ khiến vấn đề Biển Đông được giải quyết hiệu quả hơn. 

Ông đánh giá thế nào về khả năng Trung Quốc tham gia vào khung kế hoạch này?

- Việc Trung Quốc có sẵn sàng tham gia vào bàn đàm phán với các quốc gia ASEAN rất khó dự đoán trong ngày một ngày hai. Tuy nhiên, về mặt nguyên tắc, việc đưa ra bản kế hoạch hành động này cũng như bất kỳ tài liệu tương tự sẽ đều gây áp lực cho Trung Quốc, đặc biệt là từ các quốc gia trong khu vực. 

Năm 2018, Singapore sẽ giữ vai trò Chủ tịch luân phiên của ASEAN. Với tư cách là một quốc gia có quan điểm cứng rắn về vấn đề Biển Đông, ông có đánh giá như thế nào về tác động của việc này trong giải quyết vấn đề Biển Đông?

- Tôi tin tưởng Singapore với chính sách ngoại giao nổi tiếng khéo léo sẽ thực hiện hiệu quả vai trò điều phối trong vấn đề Biển Đông. Tuy nhiên, Singapore lại không có yêu sách trực tiếp trên vùng biển này, do đó họ sẽ tiếp cận chủ yếu trên mặt trận ngoại giao và pháp lý, trong khi những nước có quyền lợi trực tiếp như Việt Nam, Indonesia, Philippines… sẽ phải tiếp tục tăng cường kết nối và theo sát mọi diễn biến trên Biển Đông.

Xin cảm ơn ông!

Việt Anh

Đăng nhận xét

MKRdezign

{facebook#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {twitter#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {google-plus#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {pinterest#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {youtube#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {instagram#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL}

Biểu mẫu liên hệ

Tên

Email *

Thông báo *

Được tạo bởi Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget