Máy bay Mỹ vẫn bay trên Biển Đông bất chấp TQ cảnh báo đe dọa

NCHMF NEWS - Một phi cơ tuần tra hàng hải P-8 của Mỹ bay tuần tra Biển Đông đã bị phía Trung Quốc gửi cảnh báo yêu cầu rời đi đến 6 lần, nhưng phi cơ vẫn tiếp tục làm nhiệm vụ.

Phóng viên CNN được chứng kiến cảnh hiếm hoi về hoạt động quân sự hóa Biển Đông của Trung Quốc, trên máy bay tuần tra hàng hải P-8A Poseidon vào ngày 10/8. Đây là chuyến bay tuần tra thường xuyên của Hải quân Mỹ trong khu vực.

Chiếc P-8 bay cách khoảng 5 km so với đảo nhân tạo mà Trung Quốc bồi lấp phi pháp trên quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Trên đảo đã được xây dựng thành tiền đồn với các tòa nhà cao 5 tầng, hệ thống radar lớn, nhà máy điện và đường băng đủ dài cho máy bay quân sự cỡ lớn hoạt động.

Trong suốt chuyến bay, phi hành đoàn trên chiếc P-8 nhận được tới 6 lần cảnh báo đe dọa từ quân đội Trung Quốc. “Rời khỏi ngay lập tức và tránh xa bất kỳ sự hiểu nhầm nào”, giọng liên tục vang lên trên hệ thống liên lạc của chiếc P-8.

Mỗi khi máy bay Mỹ bị quân đội Trung Quốc cảnh báo, phản ứng của phi hành đoàn trên máy bay là như nhau: “Đây là máy bay của Hải quân Mỹ đang hoạt động hợp pháp trên vùng biển quốc tế và nằm ngoài không phận của bất kỳ quốc gia ven biển nào. Chúng tôi đang thực hiện các quyền theo luật pháp quốc tế, hoạt động của chúng tôi liên quan đến quyền và lợi ích của tất cả quốc gia”, sĩ quan phụ trách liên lạc của Mỹ trả lời mỗi khi có cảnh báo.

Một góc các công trình xây dựng của Trung Quốc trên đá Vành Khăn. Ảnh: AP.

Phi cơ của Mỹ vẫn tiếp tục làm nhiệm vụ, bất chấp cảnh báo. Chiếc P-8 đã bay qua 4 thực thể mà Trung Quốc bồi lấp phi pháp trên quần đảo Trường Sa của Việt Nam, nơi Bắc Kinh đã xây dựng các công trình ở đá Xu Bi, đá Vành Khăn, đá Chữ Thập và Gạc Ma.

Tại đá Vành Khăn, cảm biến trên P-8 ghi nhận tới 86 tàu các loại, bao gồm tàu bảo vệ bờ biển đang hoạt động và neo đậu. Trong khi đó, trên đá Chữ Thập, một hàng rào dài đã được dựng lên dọc theo đường băng trên đảo.

“Thật đáng ngạc nhiên khi nhìn thấy sân bay giữa đại dương”, Lauren Callen, cơ trưởng chuyến bay nói. CNN đã liên lạc với Bộ Ngoại giao Trung Quốc yêu cầu bình luận nhưng chưa nhận được phản hồi.

Yêu sách phi lý

Trung Quốc tuyên bố một cách phi lý về chủ quyền bao trùm đến 80% diện tích Biển Đông. Bắc Kinh đưa ra các dẫn chứng một cách rất mơ hồ về cái gọi là “một phần lãnh thổ từ thời xa xưa”. Đường 9 đoạn mà Trung Quốc đưa ra kéo dài hơn 1.000 km từ điểm cực nam của nước này, chiếm gần trọn Biển Đông. Khu vực mà Liên Hợp Quốc ước tính chiếm hơn một phần ba thương mại hàng hải toàn cầu.

Phi hành đoàn trên chiếc P-8 liên tục nhận được cảnh báo yêu cầu rời đi từ phía Trung Quốc. Ảnh: CNN.
Tuyên bố của Trung Quốc là phi lý, trái với luật pháp quốc tế. Tuy vậy, Bắc Kinh hầu như không thay đổi cách tiếp cận đối với khu vực trong những năm gần đây. Để củng cố yêu sách của mình, Bắc Kinh đã bồi lấp các thực thể mà họ chiếm đóng phi pháp trên quần đảo Trường Sa của Việt Nam, sau đó quân sự hóa nó với radar, tên lửa.

Trung Quốc đã dành hơn 2 năm để cũng cố các thực thể này, bao gồm việc triển khai tên lửa trên các đảo nhân tạo trong cuộc tập trận vào tháng 4. Điều này đi ngược lại lời hứa của Chủ tịch Tập Cận Bình với Tổng thống Mỹ Barack Obama vào năm 2015, rằng Trung Quốc sẽ không quân sự hóa Biển Đông.

Mở rộng một cách nhanh chóng

Lần gần đây nhất phóng viên CNN được tham gia nhiệm vụ tuần tra của Hải quân Mỹ là vào năm 2015. Khi đó, chiếc phi cơ P-8 của Mỹ cũng liên tục bị cảnh báo khi bay qua Biển Đông. Từ thời điểm đó, Bắc Kinh đã đẩy mạnh việc xây dựng trên các thực thể bồi lấp phi pháp.

Khi bay qua đá Chữ Thập vào ngày 10/8, một tòa nhà 5 tầng có thể nhìn thấy từ xa. Một radar lớn và các mái vòm tựa quả bóng golf khổng lồ hiển thị rõ ràng trên camera hồng ngoại của chiếc P-8.

Hình ảnh mới nhất về đá Chữ Thập. Ảnh: CNN.

Không có tên lửa nào của Trung Quốc được nhìn thấy trong chuyến bay, nhưng các sĩ quan Hải quân Mỹ cho biết các cấu trúc mái vòm có thể được sử dụng để chứa tên lửa bên trong. Chuẩn đô đốc Chris Purcell, người chỉ huy nhiệm vụ, cho biết Mỹ đã thực hiện các chuyến bay như vậy trong hơn 5 thập kỷ qua, chứng minh cam kết của Washington trong việc duy trì tự do trên các vùng biển quốc tế.

“Lý do chúng tôi ở đây không thay đổi nhưng lý do người Trung Quốc ở đây đã thay đổi”, chuẩn đô đốc Purcell nói. Vài giờ sau chuyến bay tuần tra của Mỹ kết thúc, Global Times (phụ san của tờ Nhân dân nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc), đã đăng bài phản đối.

Trung Quốc đổ lỗi cho Mỹ

Bắc Kinh nhiều lần biện minh rằng sự hiện diện quân sự ngày càng tăng của họ ở Biển Đông là cần thiết để bảo vệ chủ quyền, đổ lỗi cho Washington và các đồng minh về những căng thẳng trong khu vực.

Trung Quốc lấy cớ các đợt tuần tra bảo đảm tự do hàng hải của Mỹ là động thái khiêu khích quân sự. Do đó, Bắc Kinh cần tăng cường sự hiện diện quân sự để đối phó. Trong năm nay, Mỹ đã tăng cường các hoạt động thực thi quyền tự do hàng hải.

Mỹ có những lá bài nào đối phó Trung Quốc trên Biển Đông?

Đưa ra những biện pháp trừng phạt đánh vào những cá nhân có liên quan và giới tinh hoa Trung Quốc nói chung, tăng cường sự hiện diện quân sự ở quanh Biển Đông (trong đó có Việt Nam), tiếp tục hỗ trợ các nước nhỏ nâng cao năng lực trên biển, thực thi quyền tự do hàng hải thường xuyên bên ngoài các chiến dịch tuần tra bảo vệ tự do hàng hải (FONOP) và tham gia vào các nỗ lực ngoại giao giải quyết tranh chấp là các giải pháp Mỹ cần xem xét để đối phó với đà bành trướng của Trung Quốc trên Biển Đông.

Những đề xuất này được ông Michael Mazza, một nhà nghiên cứu về chính sách đối ngoại và quốc phòng tại Viện American Enterprise Institute (AEI) của Mỹ đưa ra trong một công trình nghiên cứu có tựa đề ‘Chiến lược của Mỹ đối với vùng đông nam Á’ vừa được công bố vào tháng 8 năm 2018.

‘Tam giác chiến lược’

Tác giả Mazza nhìn nhận rằng ‘bước tiến chậm rãi nhưng chắc chắn của Trung Quốc trong việc mở rộng kiểm soát trên Biển Đông đã khiến họ ngày càng có lợi thế hơn trước Mỹ’.

Hiện giờ, Bắc Kinh đã có vị thế tốt hơn để đe dọa quyền tự do lưu thông trên Biển vốn là nền tảng cho lợi ích thương mại và an ninh của Mỹ cũng như để thực thi sức mạnh đối với các nước tranh chấp khác để ép những nước này nhượng bộ bằng các biện pháp đe dọa hay cưỡng ép, theo nhận định của tác giả.

“Tất cả các bên liên quan, kể cả Mỹ, đang nhanh chóng tiến đến ngưỡng mà họ phải có lựa chọn một trong hai khả năng: hoặc là chịu để mặc cho Trung Quốc kiểm soát Biển Đông, hoặc là phải kháng cự mạnh mẽ.”

Mục tiêu kháng cự đầu tiên là phải khiến cho Trung Quốc ngưng việc xây dựng và quân sự hóa các thực thể mà họ kiểm soát trên Biển Đông. Nếu như việc yêu cầu Trung Quốc phải phá bỏ các căn cứ đã xây để trả Biển Đông về nguyên trạng như trước là ‘mục tiêu quá tham vọng’ thì trong giai đoạn hiện nay Mỹ nên dừng lại ở mục tiêu là Bắc Kinh đóng băng mọi hoạt động xây cất thêm.

Vẫn theo phân tích của Mazza thì Bắc Kinh có thể thành công trong việc quân sự hóa Biển Đông vì ‘cho đến giờ này, Bắc Kinh không phải trả một cái giá nào cho hành động của họ’ ngoài việc thanh danh của họ bị tổn hại ‘một cách khiêm tốn’.

Hiện nay, Bắc Kinh đã xây dựng tiền đồn trên đảo Phú Lâm (mà họ gọi là Vĩnh Hưng) thuộc quần đảo Hoàng Sa và trên một số thực thể mà họ kiểm soát thuộc quần đảo Trường Sa. Trung Quốc hiện cũng đang kiểm soát bãi cạn Scarborough mà họ giành được từ tay Philippines hồi năm 2012. Giới quan sát đang dự đoán rằng không sớm thì muộn Bắc Kinh cũng sẽ tiến hành bồi đắp và xây dựng trên bãi cạn này. Điều này, theo Mazza, là ‘đặc biệt đáng quan ngại’.

“Nếu Trung Quốc xây dựng căn cứ ở đó (bãi cạn Scarborough) thì họ sẽ hoàn tất ‘tam giác chiến lược’ (cùng với đảo Phú Lâm và căn cứ ở Trường Sa),” Mazza phân tích, “Trung Quốc sẽ có vị thế có thể kiểm soát hầu hết Biển Đông… và dọn đường cho việc thiết lập vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên Biển Đông.”

Nếu điều này trở thành hiện thực thì đó sẽ là ‘thay đổi mang tính căn bản’ đối với môi trường an ninh trên Biển Đông và sẽ giúp cho Bắc Kinh ‘tăng cường thách thức quyền tự do lưu thông trên vùng biển và vùng trời quốc tế’.

Các biện pháp trừng phạt

Để răn đe hành động quân sự hóa Biển Đông của Trung Quốc, ông Mazza đề xuất Mỹ nên áp đặt chế tài đối với các công ty Trung Quốc tham gia bồi đắp đảo và triển khai các máy bay tác chiến điện tử luân phiên đến Philippines để phá sóng lực lượng của Trung Quốc. Trường hợp Trung Quốc triển khai lực lượng ra Đá Vành Khăn mà họ chiếm của Philippines hồi năm 1995 thì Washington cần đáp trả bằng việc triển khai binh lực ra các thực thể mà Manila hiện kiểm soát.

Ngoài ra, ông Mezza còn đề xuất Mỹ nên tạm dừng cấp thị thực du học cho con em các quan chức và các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc, treo lại chương trình thị thực đầu tư EB-5 cho các công dân Trung Quốc và cho phép các quan chức chạy trốn chiến dịch truy quét tham nhũng mang tên ‘Săn cáo’ của Chính phủ Trung Quốc được trú ẩn ở Mỹ. “Điều này sẽ gây áp lực trực tiếp lên giới lãnh đạo Trung Quốc,” ông phân tích.

Một biện pháp leo thang đáp trả mà ông Mezza cho rằng Mỹ nên tính tới là tấn công vào những điều mà Bắc Kinh cho là ‘lợi ích cốt lõi’ của họ - tức là những lợi ích mà Bắc Kinh không thể nào nhượng bộ dù chỉ một chút và sẵn sàng dùng tất cả các biện pháp, kể cả quân sự, để bảo vệ. Tấn công vào các ‘lợi ích cốt lõi’, bao gồm Đài Loan, Tân Cương và Tây Tạng, do đó, sẽ khiến Trung Quốc tổn thương nặng và khiến họ đáp trả quyết liệt.

Theo đó, ông đề xuất Bộ Ngoại giao Mỹ nên công bố báo cáo về tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với Tây Tạng và Tân Cương và nêu ra những lập trường có thể của Mỹ đối với những tuyên bố chủ quyền này (riêng về Đài Loan, Mỹ đã có lập trường đối với chính sách ‘Một Trung Quốc’ kể từ Thông cáo Thượng Hải năm 1972 cũng như đạo Luật về Quan hệ với Đài Loan năm 1979) và thiết lập Viện Mỹ ở Dharamsala để nâng cấp quan hệ giữa Mỹ và chính phủ lưu vong Tây Tạng.

Tăng cường hiện diện quân sự

Để đảm bảo tự do hàng hải trên Biển Đông, thì bên cạnh các chiến dịch tuần tra bảo vệ tự do hàng hải (FONOP) vốn được các chính quyền Barack Obama và Donald Trump tiến hành nhưng không thường xuyên, ông Mezza còn đề xuất rằng Mỹ cần thực hiện liên tục quyền tự do hàng hải của tàu bè đi lại trên Biển Đông.

Ông cho rằng số liệu hiện nay cho thấy mặc dù mỗi ngày Mỹ ít nhất có từ hai đến ba tàu bè đi lại trên Biển Đông, nhưng con số này là ‘không đủ’ so với thách thức hiện nay từ Trung Quốc, và rằng sự di chuyển của tàu bè thông thường sẽ không mang tính khiêu khích đối với Bắc Kinh như FONOP.

Ngoài ra, theo ông Mezza, Washington cần tăng cường hơn nữa sự hiện diện quân sự, nếu cần có thể thiết lập thêm căn cứ thường trực, trên Biển Đông để gửi tín hiệu đến Bắc Kinh rằng việc họ đang tìm cách kiểm soát vùng biển và vùng trời Biển Đông ‘là vô ích’. Ông Mezza đặc biệt nhắm đến các đối tác Philippines, Singapore và Việt Nam.

Dưới chính sách xoay trục về châu Á của cựu Tổng thống Barack Obama để kiềm chế sự lớn mạnh của Trung Quốc (sau này đã bị Tổng thống Donald Trump bãi bỏ và thay bằng chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mở và tự do), Mỹ đã củng cố mối quan hệ an ninh với các đối tác xung quanh Biển Đông.

Đối với Philippines, vốn là một đồng minh có hiệp ước của Mỹ, hai nước đã ký kết Hiệp ước Hợp tác Phòng vệ Tăng cường (EDCA) hồi năm 2014. Nhưng hiệp ước này có nguy cơ bị lung lay dưới thời của Tổng thống Rodrigo Duterte vốn ngày càng xích lại gần Trung Quốc. Tuy nhiên, trong cuộc gặp tại Manila hồi tháng 11 năm 2017, Tổng thống Trump và Tổng thống Duterte đã tái khẳng định mối quan hệ đồng minh có hiệp ước cũng như đảm bảo cam kết với EDCA.

Trong khi đó Singapore ngày càng nổi lên như là một đối tác an ninh đáng tin cậy của Mỹ đến gần mức độ như là ‘đồng minh không chính thức’. Họ đã cho Mỹ triển khai máy bay quân sự Poisedon 8 đến lãnh thổ của họ và cho phép tàu chiến thân cạn (LCS) luân phiên đồn trú.

Còn đối với Việt Nam, chính quyền Obama đã dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương và hỗ trợ tàu tuần tra cho lực lượng cảnh sát biển. Một giới chức Mỹ gần đây cho VOA biết Hà Nội cũng đã thương thảo hợp đồng vũ khí trị giá gần 100 triệu đô la với Washington. Ông Mezza dự báo rằng về lâu dài phía Mỹ có thể bán cho Việt Nam máy bay chiến đấu và trực thăng tấn công.

Đảo nhân tạo Trung Quốc xây trên bãi Subi thuộc quần đảo Trường Sa

Tuy nhiên, mục tiêu của Mỹ đối với Việt Nam ‘nên là căn cứ thường trực hoặc được phép cho quân đội ra vào cảng Cam Ranh một cách luân phiên’. Tuy nhiên, chính sách ngoại giao độc lập, tự chủ của Hà Nội, hay còn được biết đến là chính sách ‘3 không’ khiến Washington khó lòng đạt được mục tiêu này.

“Nếu các nước đông nam Á thật lòng muốn có sự hiện diện quân sự của Mỹ để có thể thay đổi tính toán của Trung Quốc thì họ cần phải có bước đi để tạo điều kiện cho sự hiện diện đó,” ông viết.

Nếu Mỹ có thể tăng cường sự hiện diện ở Philippines (đông Biển Đông), thiết lập sự hiện diện ở Việt Nam (tây Biển Đông) và với sự hiện diện sẵn có ở Singapore (nam Biển Đông), thì Mỹ có thể ‘đáp trả nhanh chóng các vụ việc xảy ra trên các chuỗi đảo tranh chấp hay các hành vi Trung Quốc quấy rối và tấn công lực lượng hải quân và không quân của Mỹ cũng như của các nước đồng minh’.

Sự hiện diện dàn trải ở khắp nơi trên Biển Đông như thế, theo ông Mezza, sẽ phức tạp hóa việc hoạch định chính sách quân sự và tính toán chính trị của Bắc Kinh do họ phải ‘tính toán đến việc tấn công vào nhiều quốc gia có chủ quyền’. Ngoài ra, việc rải lực lượng như thế còn có thể giúp các lực lượng Mỹ có thể hỗ trợ lẫn nhau nếu xảy ra khủng hoảng.

Ngoài ra, Mỹ cũng cần tiếp tục tăng cường năng lực cho các nước đối tác này để họ có thể kiểm soát vùng biển chủ quyền và vùng đặc quyền kinh tế của họ một cách hiệu quả, ông đề xuất. Mặc dù năng lực quân sự của những nước này không thể nào bằng được Trung Quốc nhưng việc họ tăng cường khả năng quân sự có thể khiến Bắc Kinh phải suy nghĩ kỹ hơn trước khi có hành động cưỡng chế.

Tham gia giải quyết tranh chấp

Trên mặt trận ngoại giao, ông Mezza đề xuất Mỹ nên tích cực tham gia vào quá trình giải quyết tranh chấp với các bên thay vì giữ lập trường trung lập như lâu nay. “Hóa ra là Mỹ có lợi ích trong việc tranh chấp được giải quyết như thế nào,” ông nhận định.

Theo ông, nếu như tranh chấp được giải quyết theo chiều hướng có lợi cho Trung Quốc thì đó sẽ là hồi chuông báo động đối với Mỹ.

“Hãy tưởng tượng nếu như Trung Quốc có thể đảm bảo chủ quyền với với tất cả các thực thể có tranh chấp trên Biển Đông mà không phải tốn một viên đạn. Do Trung Quốc có thái độ chống lại các chuẩn mực thông thường như tự do hàng hải và tham vọng bá quyền rõ ràng của họ ở châu Á thì một thực tế như thế sẽ là một bước ngoặt không thể nào chấp nhận được đối với Mỹ và các đồng minh,” ông phân tích.

Trước mắt, một trong những hành động ngoại giao mà Mỹ có thể làm là hối thúc các bên nhanh chóng hoàn tất bộ Quy tắc Ứng xử trên Biển Đông (COC). Kể từ Tuyên bố về Quy tắc Ứng xử (DOC) được đưa ra hồi năm 2002, quá trình đàm phán COC đã kéo dài mãi bất chấp sức ép từ phía Mỹ. Một phần lý do là Trung Quốc không muốn bị ràng buộc bởi các quy định về COC trước khi họ hoàn tất các công việc xây dựng và bố trí lực lượng trên Biển Đông. Một số các nhà quan sát còn cho rằng Bắc Kinh đang cố gắng câu giờ COC cho đến khi họ hoàn tất bố trí lực lượng trên bãi cạn Scarborough.

Ông đề xuất Mỹ và các đối tác bên ngoài nên khuyến khích các bên đàm phán trong ASEAN đặt ra thời hạn chót – tối đa là sáu tháng – để hoàn tất việc đàm phán COC và trong khi đàm phán các bên phải đóng băng việc xây dựng trên các thực thể. Trường hợp Bắc Kinh không đồng ý thì các nước ASEAN sẽ bắt đầu một tiến trình ngoại giao mới để đàm phán về các chuẩn mực ứng xử và tiến tới phân định ranh giới chủ quyền mà không có Bắc Kinh tham gia, theo kiến nghị của tác giả.

“Bắc Kinh có thể chọn lựa tham gia vào đàm phán hay chứng kiến các tranh chấp được giải quyết mà không có ý kiến của họ,” ông viết.

“Các nước có tranh chấp sẽ không có bước đi này nếu như họ không tin vào sự hậu thuẫn của Mỹ. Mỹ nên nói rõ ràng họ sẽ ủng hộ và bảo vệ các thỏa thuận đạt được miễn là chúng tôn trọng luật pháp quốc tế và xâm phạm lợi ích của Mỹ.”


Trung Hiếu - Hồng Ánh

Đăng nhận xét

MKRdezign

{facebook#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {twitter#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {google-plus#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {pinterest#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {youtube#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {instagram#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL}

Biểu mẫu liên hệ

Tên

Email *

Thông báo *

Được tạo bởi Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget